Tranh in độc bản và thủ ấn họa

Tranh in độc bản và thủ ấn họa

Lịch sử tranh in độc bản :

In độc bản là chiêu thức phát minh sáng tạo tranh in chỉ cho ra một bản in duy nhất bằng cách vẽ, vạch, vệ sinh … màu hay mực in trên mặt phẳng in không thấm nước như kính, mica, sắt kẽm kim loại … rồi in ra giấy.

Cho đến nay vẫn sống sót nhiều quan điểm khác nhau … những ghi nhận lịch sử dân tộc khác nhau về thời hạn Open của kỹ thuật tranh in độc bản ( monotype / monoprint ). Tuy vậy, giới điều tra và nghiên cứu thẩm mỹ và nghệ thuật tranh in thường cho rằng lịch sử vẻ vang tranh in độc bản hoàn toàn có thể xuất phát từ những bức tranh in từ bản khắc sắt kẽm kim loại vào thập niên 1620 của họa sỹ người Đức Hercules Seghers ( 1589 – 1638 ). Trên bản khắc đồng họa sỹ đã bôi màu bằng tay và không lau sạch như để in lõm, sau đó đặt giấy lên rồi in. Từ bản khắc ông chỉ ra vài tranh và cố ý làm cho chúng không giống nhau. Thử nghiệm in ấy của ông cho ra tác dụng là những bản in trọn vẹn khác nhau. Mỗi bản là một tranh in duy nhất, không hề có lặp lại về sắc tố và sắc độ. Kỹ thuật ấy của ông được cho phép ta liên tưởng đến giải pháp in độc bản ( mà trong tiếng Anh gọi là monoprint ) thời nay. Những tranh in sắt kẽm kim loại kiểu ấy của Seghers thuộc về một trong những tìm tòi, thử nghiệm độc lạ và ấn tượng nhất trong lịch sử dân tộc thẩm mỹ và nghệ thuật tranh in. Tranh in theo giải pháp này của Seghers có ít bản in và rất hiếm. Danh họa Rembrandt sinh thời chiếm hữu một số ít và chúng có ảnh hưởng tác động nhiều đến thẩm mỹ và nghệ thuật của ông.

tranh in doc ban 1
Town with four towers, Hercules Seghers, 1631

Ngoài Seghers, Giovanni Benedetto Castiglione ( 1609 – 1670 ), người Ý, cũng được nhìn nhận là cha đẻ của giải pháp in độc bản. Một bộ phận trong giới nghiên cứu và điều tra tin rằng ông là họa sỹ đã phát minh sáng tạo ra bức tranh in độc bản đúng nghĩa tiên phong. Phương pháp in của ông là : sau khi lăn ru-lô phủ một lớp mỏng mảnh mực in đen hoặc nâu trên mặt phẳng bản đồng, ông dùng mũi dao cùn vẽ những nét trắng tạo hình. Để lấy các mảng sắc độ khác nhau ông sử dụng bút lông cứng, ngón tay, giẻ … Bản đồng đó được đưa qua máy nén để được bức tranh in chỉ có một không hai. Kỹ thuật tạo bản in này giống như cách làm mà tất cả chúng ta đang triển khai ngày này và trong tiếng Anh người ta gọi nó bằng thuật ngữ monotype …

tranh in doc ban 2
Kopf eines bärtigen Orientalen, Benedetto Castiglione, 1655

Như vậy, theo những ghi nhận mang tính lịch sử dân tộc trên đây, cả Hercules Seghers và Benedettto Castiglione đều là những người đã khai sinh thẩm mỹ và nghệ thuật tranh in độc bản. Kỹ thuật in của Seghers được gọi là monoprint, và giải pháp in của Castiglione là in monotype. Hai giải pháp tạo bản in này vẫn được các họa sỹ thời điểm ngày hôm nay khai thác và được xác lập là hai kỹ thuật của một loại tranh in – tranh in độc bản. Để hiểu rõ hơn đặc trưng của hai kỹ thuật trên, xin được tóm lược sau đây. Kỹ thuật monoprint cho ra những tranh in không giống nhau về sắc tố, đậm nhạt, thậm chí còn là cấu trúc bố cục tổng quan, nhưng trên các tranh đó có sự tái diễn của một đường nét hay hình ảnh ( hoặc nhiều hơn ). Sở dĩ có sự tái diễn ấy là vì đường nét, hình ảnh ( hay những đường nét, hình ảnh ) đó được khắc trên bản in hoặc được tạo sẵn để lồng ghép với bản in. Trong khi đó kỹ thuật monotype cho ra tranh in duy nhất, không hề có bất kể sự tái diễn của hình ảnh hay đường nét nào. Với kỹ thuật này, mỗi lần chế bản in là một lần dùng mực in vẽ hay lăn ru-lô lên mặt phẳng in ( thường là ngẫu hứng theo ý đồ định trước trong đầu hoặc trọn vẹn vô thức ). Cách tạo hình ngẫu hứng hay vô thức thì, như tất cả chúng ta biết, không hề lặp lại.

Trước khi tranh in độc bản trở nên phổ cập, vào cuối thế kỷ 18 họa sỹ người Anh Willian Blake ( 1757 – 1827 ) đã mở màn sử dụng kỹ thuật in độc bản như một phương tiện đi lại tạo hình độc lập. Ông trở thành một trong những họa sỹ quan trọng đi đầu chuyên sáng tác bằng kỹ thuật monotype. Blake dùng tempera vẽ trên bìa cứng và tạo hình, tạo chất … cũng như chất lượng nghệ thuật và thẩm mỹ cho bố cục tổng quan rồi sau đó in ra giấy.

READ  Clash Royale Gems Generator 2022 - Get 100K Free

tranh in doc ban 3
Tranh in độc bản của họa sĩ Edgar Degas

tranh in doc ban 4
Tranh in độc bản của họa sĩ Camille Pissarro

Sau Blake và những thành công xuất sắc của ông, quy trình in mà tất cả chúng ta gọi là “ in độc bản ” đã bị quên lãng. Đến cuối thập kỷ 60 của thế kỷ 19 mối chăm sóc đến các thử nghiệm “ lau màu ” trên mặt phẳng cứng mới được sống lại khi các họa sỹ ấn tượng trẻ tuổi bị hấp dẫn bởi những năng lực phát minh sáng tạo tranh nhiều màu do mực in đem lại. Lúc đầu những thử nghiệm in ấy có vẻ như chịu nhiều ảnh hưởng tác động từ kỹ thuật in ảnh thời sơ khai : phối hợp các hình ảnh đen trắng và sự tương phản giữa chúng. Kể từ đó tranh in độc bản được biết đến rộng hơn và khẳng định chắc chắn mình với tư cách một phương tiện đi lại tạo hình độc lập. Nhiều họa sỹ của phe phái ấn tượng nói riêng và các họa sỹ ở Pa-ri nói chung đã không ít sáng tác tranh bằng chiêu thức in độc bản ( đa phần là monotype ). Edgar Degas ( 1834 – 1917 ) lúc đó được người bạn, họa sỹ, nhà điêu khắc Ludovic-Napoleon Lepic ( 1839 – 1889 ) ra mắt “ những bức vẽ – in ” ( khi đó tranh in độc bản được gọi như vậy ). Ludovic Lepic đã tạo đậm nhạt cho bố cục tổng quan bằng cách lau, chùi, gạt … mực in, sơn dầu đã phủ trên mặt kính rồi lại bổ trợ tiếp các màu khác cho đến khi có được sự đa dạng chủng loại về sắc tố và hoàn hảo về bố cục tổng quan rồi mới in ra giấy. Nhờ giải pháp của Lepic, Degar đã khởi đầu sáng tác tranh in độc bản từ năm 1874. Khi đó ông đã cùng với Lepic sáng tác tác phẩm Vũ sư ba lê nổi tiếng của mình. Từ đó ông tiếp tục sáng tác tranh in độc bản và cho sinh ra khoảng chừng 650 tranh, trong đó có nhiều tác phẩm giá trị. Những năm cuối thế kỷ 19 đã tận mắt chứng kiến sự nở rộ của tranh in độc bản. Tranh in độc bản Open cùng những tên tuổi lớn của lịch sử dân tộc mỹ thuật. Camille Pissarro ( 1830 – 1903 ) đã sáng tác loạt tranh in độc bản mang sắc thái ấn tượng – Biểu hiện. Paul Gauguin ( 1848 – 1903 ) đã tăng trưởng kỹ thuật in riêng cho mình. Ông phủ mực in hoặc sơn dầu lên một tờ giấy, sau đó đặt tờ khác đè lên và dùng bút chì cứng hay que gỗ vẽ mạnh tay sao cho mực in bám vào tờ giấy bên trên. Kỹ thuật này tạo cho Gauguin bản tranh in độc lạ với nhiều nét sắc tố nhiều mẫu mã. Sau Gauguin, Paul Klee ( 1879 – 1940 ) tăng trưởng tiếp kỹ thuật này và cho sinh ra những tranh in làm say đắm lòng người. Từ thời hạn này trở đi tranh in độc bản được thực thi thoáng đãng và liên tục hơn bởi các họa sỹ tên tuổi. Danh họa Pierre Bonnard ( 1867 – 1947 ) đã in hàng trăm tranh in độc bản giàu sắc tố bằng tay hay ru-lô trên những tấm kính và sắt kẽm kim loại. Từ Picasso, Chagall, Miro, Dubuffet, Matisse cho đến rất nhiều nghệ sỹ đương đại đã từng phát minh sáng tạo ra những tác phẩm in độc bản hiếm có. Những hiệu suất cao thẩm mỹ và nghệ thuật mà tranh in độc bản đem lại không hề được thấy ở các kỹ thuật in tranh khắc hay hội họa cho dù tranh in độc bản được vẽ ( trên mặt phẳng in ) và được in. Có thể xác lập đó là cái đẹp đặc biệt quan trọng, hàm chứa tính tổng hòa của các biểu lộ nghệ thuật và thẩm mỹ của thẩm mỹ và nghệ thuật hội họa, đồ họa và họa hình.

Tranh in độc bản và Thủ Ấn Họa của Nước Ta

Tại châu Á nói chung hay Nước Ta nói riêng, khắc gỗ là mô hình thẩm mỹ và nghệ thuật dân gian ( Folk art ) có từ truyền kiếp. Trong khu vực châu Á thì Trung Quốc và Nhật Bản là 2 vương quốc có mô hình này rất mạnh. Đặc biệt là xứ Phù Tang với các tên tuổi như Hokusai ( 1760 – 1849 ), Hiroshige ( 1797 – 1858 ), Ultamaro ( 1753 – 1806 ), Toyohiro ( 1773 – 1828 ), Koryusai ( 1735 – 1790 ) …

READ  Jennifer Lopez reveals she's considering to quit showbiz over body shaming trolls

Còn ở Nước Ta, nghệ thuật và thẩm mỹ khắc gỗ ( Woodboock Printing, Woodcut ) là một trong những mô hình thẩm mỹ và nghệ thuật truyền thống lịch sử ( Traditional art ) với những làng nghề nổi tiếng. Đông Hồ và Hàng Trống. Như vậy thẩm mỹ và nghệ thuật khắc gỗ tuy chưa trở thành thẩm mỹ và nghệ thuật hàn lâm ( Academic art ) nhưng cũng có những trường hợp tác phẩm khắc gỗ đã vượt qua ngưỡng dân gian để đi vào ngôn từ nghệ thuật và thẩm mỹ dân gian-hàn lâm. Thí dụ trường hợp tác phẩm khắc gỗ của họa sỹ Trần Văn Cẩn và họa sỹ Tú Duyên. Tranh khắc gỗ của 2 ông đã chuyển tải những sáng tạo độc đáo và hình thức thẩm mỹ và nghệ thuật riêng.

tranh in doc ban 5
Tranh trúc lầu Ngưng Bích của họa sỹ Tú Duyên

Một trong những đặc thù của thẩm mỹ và nghệ thuật khắc gỗ dân gian là người nghệ nhân có vẻ như chỉ biết mỗi một ngôn từ, kỹ thuật tạo hình, chính do họ chưa hề kinh qua trường học, chưa hề biết bất kể ngôn từ mỹ thuật nào ngoài kỹ thuật khắc và in bằng bản gỗ. Đặc biệt nghề nghiệp của họ hầu hết là do cha truyền con nối. Cũng có khi họ sống tập trung chuyên sâu thành làng. Đây là đặc thù riêng của Nước Ta và một số ít khu vực ở Trung Quốc.

Trong thời hạn rất dài, ngôn từ kỹ thuật khắc gỗ vẫn là muốn in mấy màu thì nghệ nhân phải khắc bấy nhiên ván in dạng “ dương bản ” ( positive ). Mỗi bản khắc chỉ dùng để in một màu. Màu in của mỗi bản đều nhau như là tô. Dùng con lăn ( rouleau ) để lăn trên mặt giấy tạo sức ép để mặt dưới tờ giấy tiếp xúc ( ăn màu ) đều nhau.

Mãi cho đến khi họa sỹ Tú Duyên, người chuyên sử dụng kỹ thuật in trên bản khắc gỗ truyền thống lịch sử ( Traditional woodcut printing ) đã nâng cấp cải tiến kỹ thuật khắc và thao tác in cũng như cách diễn màu trên mảng, đưa ra tư duy mới về loại bản in cũng như kỹ thuật thao tác. Theo họa sỹ Trương Văn Ý ( nguyên trưởng khoa Trang trí Thiết ấn, Trường Quốc gia Trang trí Mỹ thuật Gia Định ) thì từ năm 1953 “ thủ ấn họa ” ( cách gọi khác về tranh in độc bản ) trên lụa của họa sỹ Tú Duyên được làm từ hai bản gỗ, một bản khắc lấy nét, một bản chỉ để lấy màu ( dùng bút lông bôi màu lên mặt gỗ ). Sau đó tranh được bộc lộ trải qua kỹ thuật in bằng bàn tay ( printed by hand ) còn gọi là “ in không cần con lăn ”. Sáng kiến nói trên đã “ kinh qua ” quy trình nghiên cứu và điều tra biểu lộ.

Về mặt kỹ thuật thì đặc thù của “ thẩm mỹ và nghệ thuật thủ ấn họa ” của họa sỹ Tú Duyên gồm có các nét riêng, mới sau đây : Thứ nhất : khắc ít bản nhưng in được nhiều màu. Thứ hai : ông khắc và sử dụng cả hai loại bản khắc “ dương bản ” ( bản lồi ) và “ âm bản ” ( bản lõm ). Với cách khắc và sử dụng “ âm bản ” và “ dương bản ”, chỉ cần hai bản khắc, một âm, một dương và cách tô chuyển màu trên mặt phẳng bản dương trước khi in thì tác giả hoàn toàn có thể tạo ra một tác phẩm thủ ấn họa thích mắt. Như đã nói, ở đặc thù tiên phong của họa sỹ Tú Duyên là khắc ít bản mà in được nhiều màu. Điều mà trước đây chưa ai làm. Đây cũng là một bộc lộ của sự phát minh sáng tạo, nhưng yên cầu công phu, chu đáo. Thứ ba : tác giả giải quyết và xử lý chuyển màu trước trên tờ giấy, giống như tô màu trộn bột điệp làm nền tranh, nhưng ông tô chuyển màu nhẹ nhàng, rồi sau đó mới in tiếp theo bằng “ bản âm ” hoặc “ bản dương ” theo chủ ý của mình. Thứ tư : vận dụng thủ pháp in chồng, hơi lệch giữa khi in bằng “ dương bản ” và “ âm bản ” để cố ý tạo ra “ nét trống do lệch bản in ” thành nét màu “ lóe sáng ” lộng lẫy. Thứ năm : trên mặt “ bản dương ” ( lồi ) tác giả tô và chuyển màu không đều nhau theo chủ định. Thủ thuật này khác với kỹ thuật xưa là tô thật đều một màu trên bảng in. Thứ sáu : tác giả dùng bàn tay thay cho con lăn để chà, vuốt, ấn, nhận, tạo cho mặt giấy có mức độ “ ăn màu ” khác nhau theo chủ ý.

READ  [Review] Viên uống trắng da Ritana có an toàn, nên dùng không?

tranh in doc ban 6
Tranh trúc xinh trúc mọc của họa sỹ Tú Duyên

Về đường nét và cách tạo mảng gợi khoảng trống : Đặc điểm tạo hình trong tranh của họa sỹ Tú Duyên có nét độc lạ riêng. Ông diễn đạt nét khắc trên cơ sở những nét vẽ linh động thiên về đường cong. Do vậy tranh của ông gây cảm xúc về sự hoạt động độc lạ. Tác phẩm tranh in khắc của ông ít thấy có những mảng đậm hay sáng cực lớn như một số ít tác giả khác, mà ở ông sự phân bổ các màng và nét xen kẽ với nhau. Đặc biệt là bản thân những mảng lớn trong tranh của ông gợi lên nên khoảng trống lộng lẫy của màu vì ông chuyển màu trên mảng chứ không tạo mảng lớn chỉ có một màu.

Về mặt đề tài sáng tác thành tác phẩm thì ở ông có điểm vô cùng đặc biệt quan trọng như sau :

– Một là : khai thác đề tài ca dao trong dân gian để bộc lộ thành tác phẩm : “ Nọ thì ả Chức chàng Ngưu tới Trung Thu lại bắc cầu sang sông ” hay “ Chàng tuổi trẻ vốn dòng hào kiệt, xếp bút nghiên theo nghiệp đao cung ” hoặc là “ Hồn sĩ tử gió ù ù thổi, mặt chinh phu trăng dõi dõi soi ” …

– Hai là : lấy cảm hứng từ văn học dân gian và bác học cùng với những hoạt động giải trí tiệc tùng và âm nhạc dân tộc bản địa là mảng đề tài lớn nhất hoàn toàn có thể tiêu biểu vượt trội cho khuynh hướng sáng tác của ông như các bức : “ Lầm than bao quản nắng mưa, anh đi em liệu chen đau với đời ”, “ Kim Vân Kiều ”, “ Khuyến học ”, “ Trầu cau ”, “ Truyện Kiều ”, “ Chinh Phụ Ngâm ” …

– Thứ ba là : khai thác đề tài anh hùng dân tộc bản địa với các tác phẩm tiêu biểu vượt trội như : Trần Bình Trọng, Phạm Ngũ Lão, Nguyễn Trãi, Lê Lợi, Nguyễn Huệ, Phan Đình Phùng, Phan Thanh Giản …

– Thứ tư : khai thác chủ đề âm nhạc và ông bộc lộ với sáng tạo độc đáo phát minh sáng tạo và thẩm mỹ và nghệ thuật độc lạ. Thí dụ như bức nổi tiếng là : “ Đàn nguyệt ” và nhiều bức nữa …

– Thứ năm : là bộ tranh sáng tác về đề tài Kim Vân Kiều, tổng số 51 bức đã được quốc tế mua làm phim.

Tạo thành tranh bộ : Truyện Kiều

– Thứ sáu là : cuối đời vì mắt yếu ông vẽ tranh toàn bằng nét nét đen trên lụa.

Họa sỹ Nguyễn Thịnh Del, giáo sư trường Quốc gia Cao đẳng Mỹ thuật TP HCM ( Tốt nghiệp Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, khóa 1928 – 1933 ) đã đánh giá và nhận định về tranh thủ ấn họa của họa sỹ Tú Duyên như sau : “ Thủ ấn họa đã tạo nên những bức tranh tuyệt mỹ, khiến cho người xem cảm thấy có những sắc màu riêng không liên quan gì đến nhau thích hợp với tâm trạng của mình từng lúc, từng khi. Điều này do nguồn cảm hứng của nghệ sỹ tạo nên. Họa sỹ là ai ? Đấy là họa sỹ Tú Duyên!.

Họa sỹ Tú Duyên là một trong những họa sỹ lão thành miền Nam được trình làng trên sách mỹ thuật ở Ý do nhà xuất bản Milan trong quyển Le Viet Nam. Năm 1956 ông được ra mắt trên sách của tổ chức triển khai Unessco nói về văn hóa truyền thống Nước Ta “ Nước Ta, ngày hôm qua và ngày này ”. Trước năm 1975, Vua dầu hỏa Hoa Kỳ là Rockefeller, nhân ngày sang TP HCM, đã đến tận cửa nhà ông để xin mua bức Trần Bình Trọng – Ta thà làm quỷ nước Nam còn hơn làm Vương đất Bắc.

Một số tranh của Tú Duyên :

tranh in doc ban 7
Lễ hội Làng, 1965

tranh in doc ban 8
Hãy thử một lá chầu, 1960

tranh in doc ban 9
Lần đầu, 1950

tranh in doc ban 10
Vua Lê Lợi, 1955

tranh in doc ban 11
Encouraging Study, 1965

tranh in doc ban 12
Tác phẩm Trần Bình Trọng, Khắc gỗ in trên lụa,
kích thước: 90x50cm, năm sáng tác: 1965

tranh in doc ban 13
General Trần Hưng Đạo, 1965

tranh in doc ban 14
HS. Tú Duyên. Ông đồ nho. Lụa. Cỡ 12cm x 25cm.
Vẽ năm 1974. Chữ ký đáy góc phải

tranh in doc ban 15
Work and Study, 1997

>> > Tranh khắc sắt kẽm kim loại

>> > Tranh khắc bản là gì ?

Originally posted 2022-07-30 01:27:10.



Source link

Rate this post